Kraken verbieden onverantwoord

De politiek wil kraken verbieden. Gezien de huidige woningnood is dat volstrekt onverantwoord. Zolang studenten in grote steden gedwongen zijn bij huisjesmelkers aan te kloppen kan ik het niet eens zijn met een kraakverbod: laat de politiek eerst maar met alternatieven komen.

Waarom kraken?

Voor kraken zijn allerlei redenen en oorzaken. Woningnood is één van de belangrijkste oorzaken. Kraken is iets dat vooral voorkomt in grote steden; de woningnood is daar het hoogst. Ook heeft de grote stad aantrekkingskracht op mensen die iets avontuurlijker zijn ingesteld dan de gemiddelde provinciaal.

Kraken heeft ook een optinele ideologische kant. Veel krakers zijn politiek links georiënteerd en zien wel iets in het herverdelen van rijkdom. Iemand zijn huis afnemen gaat te ver. Kraken gaat over het bewonen van leegstaande panden. Kraken is geen stelen, een gekraakt pand wordt in de regel in dezelfde staat teruggegeven als waarin deze is aangetroffen.

Nog een ideologisch argument voor kraken is het tegengaan van verkrotting. Speculatie met vastgoed leidt er dikwijls toe dat (al dan niet monumentale) panden door gebrek aan onderhoud onbewoonbaar worden. De aanwezigheid van krakers kan verkrotting tegengaan. Dit omdat krakers ook een beetje comfortabel willen leven en het pand van het nodige onderhoud zullen voorzien.

Wettelijke status van kraken

Kraken is legaal. Er is wetgeving die het kraken van een pand dat meer dan een jaar lang leegstaat legitimeert. Zodra huisvrede is aangetoond kan een kraker niet zomaar uit zijn pand worden gezet. Huisvrede is een recht dat wordt verkregen als aangetoond kan worden dan een pand legitiem bewoond wordt. In de praktijk komt het erop neem dat er een bed of matras moet staan, een tafel en een stoel, ook wel kraakset genoemd.

Als een pand aantoonbaar een bestemming heeft, kunnen krakers uit hun pand worden gezet. Zolang dat niet gebeurt kan het pand door de kraker legitiem bewoond worden: kraken is legaal.

Antikraak

Vastgoedbezitters zijn doorgaans niet blij met krakers. Een manier om krakers te weren is door leegstaande panden gecontroleerd te laten bewonen. Antikraak is daar een voorbeeld van. Bij antikraak wordt een pand verhuurd aan iemand die er gaat wonen tot een bestemming is vastgesteld. Dat verhuren gebeurt in overleg met de bewoner zelf, of wordt overgelaten aan een aantal bevoegde organisaties.

Antikraak voorziet mensen van woonruimte. Maar antikraakpanden waar soms tientallen mensen in zouden kunnen wonen worden bewoond door één enkel persoon. Het belang van de eigenaar is niet het bieden van onderdak maar de woning veiligstellen voor krakers; vandaar ook de naam antikraak. Antikraak lijkt dus nobel maar is dat doorgaans niet. Of dat moreel verantwoord is laat ik even in het midden.

Waarom kraken verbieden?

Kraken bezorgt veel mensen onderdak. Vastgoedbezitters die niet willen dat hun panden gekraakt worden kunnen zich wenden tot antikraak. Speculatie met vastgoed wordt hiermee ontmoedigt en de woningnood enigszins verlicht.

Waarom kraken dan verbieden? Ook daar zijn vele redenen voor. Veel mensen vinden dat je iemands bezit niet tot je mag nemen. Een aardig uitgangspunten, ware het niet dat speculatie met vastgoed de woningmarkt onnodig krap maakt. Er is veel woningnood, sociale woningbouw in bijvoorbeeld Amsterdam kent een wachttijd van veertien jaar. Veertien jaar. De vraag is dan of bezit ook heilig is als dat grote maatschappelijke problemen in de hand werkt.

Een andere reden tot verbieden zijn de misstanden in sommige kraakpanden en het imago van krakers. In de meeste kraakpanden is het prima toeven. Maar er zijn kraakpanden waar het soms ruig aan toe gaat.

Hetzelfde geldt voor krakers. De gemiddelde kraker is een rustig, vredelievend persoon, maar vanuit de media leer men krakers vooral kennen als gewelddadig en asociaal. De verklaring is logisch: berichten over brave krakers hebben geen nieuwswaarde. Stereotype krakers geven de kraakwereld onterecht een slechte naam, voor velen reden om krakers argwanend tegemoed te treden.

Alternatieven voor kraken?

Kraken verbieden zou ik prima vinden, mits er een alternatief wordt geboden. En daar ontbreekt het hem aan. De woningnood is hoog. Studenten kunnen geen kamer vinden. Zeecontainers bieden hen woonruimte aan studenten maar zijn schaars. Starters kunnen geen huis kopen en de sociale woningbouw kent lange wachtlijsten. En mensen met een starterswoning of een sociale huurwoning stomen niet door vanwege het tekort aan betaalbare woningen.

Een alternatief voor sociale woningbouw is de vrije sector. Maar die markt is volledig uit balans. Voor een gemiddelde studentenkamer melden zich binnen een dag dertig studenten. Het gevolg is dat huisbazen kunnen maken wat ze willen. In theorie ben je als huurder in de vrije sector beschermd, maar uit eigen ervaring kan ik zeggen dat je daar niets aan hebt als het tot een confrontatie komt.

In de vrije sector is het voor jou tien anderen, de huisbaas pest je er gewoon uit. Of erger. En zie dan je borg en vooruitbetaalde huur maar terug te krijgen. Maar er iets niets anders te krijgen, dus als student betaal je met je volle verstand vijfhonderd euro per maand voor een kamer van 15m² met vieze, gedeelde voorzieningen en de wetenschap dat je elk moment uit huis gezet kan worden.

Er staat veel kantoorruimte vrij. Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat je daar prima kunt wonen. Het is een kwestie van een paar gipsmuurtjes en het doortrekken van de waterleiding. Voor niet al te veel geld kan kantoorruimte worden omgebouwd naar studentenwoonruimte. Niet luxe maar wel warm, droog en met een beetje inspanning ook veilig.

Het bewonen van kantoorruimte is vaak niet mogelijk vanwege bestemmingsplannen. Begrijpelijk, maar kraak en antikraak hoeven zich daar niets van aan te trekken: het verschil tussen woonwijk en industriegebied is voor hen niet relevant.

Verbieden van kraken volstrekt onverantwoord

De woningmarkt zit voor mensen zonder eigen vermogen compleet vast. Socale huurwoningen zijn onbereikbaar, huren in de vrije sector is een factor vier te duur en biedt door haar onbalans geen enkelen zekerheid. Koopwoningen voor starters zijn niet voorhande. Zolang de overheid geen werkbaar alternatief heeft, vind ik het verbieden van kraken volstrekt onverantwoord.